Ga direct aan de slag
Certificeren
Aanbesteden
Wie gebruikt de Ladder al?
Meer dan 8000 organisaties hebben al een certificaat voor de CO₂-Prestatieladder en meer dan 300 aanbestedende diensten gebruiken de CO₂-Prestatieladder bij aanbestedingen.
Bekijk deelnemers
Voor overheden
Gemeenten, provincies en waterschappen versnellen de energietransitie lokaal – de CO₂-Prestatieladder helpt daarbij!
Meer informatie

Tekst hier
Over SKAO
Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) is de onafhankelijke eigenaar en beheerder van de CO₂-Prestatieladder.
Over SKAO
Artikelen
Bekijk alle artikelen
- Nieuws
Titel met superscript 2
Aanscherping van klimaatregelgeving De Europese klimaatregelgeving wordt de komende jaren verder aangescherpt. Met de invoering van ETS 2 komt er een nieuw emissiehandelssysteem voor sectoren die tot nu toe buiten het bestaande ETS 1 vielen. Dit heeft directe gevolgen voor organisaties die afhankelijk zijn van fossiele energie, zoals bedrijven…
- Nieuws
Europese Commissie en SKAO lanceren samen Community of Practice
Vandaag hebben SKAO en de Europese Commissie (EC) de CO₂ Performance Ladder Europe Community of Practice (CoP) gelanceerd op het Public Buyers Platform van de EC. Deze CoP helpt overheidsinkopers de CO2-Prestatieladder te integreren in hun inkoopstrategieën, door heldere doelstellingen te formuleren en structurele CO₂-reductiemaatregelen te verankeren. De CoP…
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte: schrijf u in voor de nieuwsbrief en ontvang nieuws, inspirerende projectcases en artikelen over de CO₂-Prestatieladder.
"*" geeft vereiste velden aan
Grupo de peritos
Het secretariaat organiseert alle bijeenkomsten en vergaderingen van de verschillende onderdelen van de stichting zoals het bestuur, het CCvD, werkgroepen en de Technische Commissie. Het draagt zorg voor de communicatie(middelen), de website en lezingen en presentaties. Het faciliteert onderzoek naar de verbetering en doorontwikkeling van de CO₂-Prestatieladder.
Het Bestuur ziet toe op de onafhankelijkheid, de kwalitatieve ontwikkeling, de exploitatie, de organisatie en de promotie van de Ladder. Het Bestuur is breed samengesteld uit opdrachtgevers, het bedrijfsleven, de wetenschap en maatschappelijke organisaties.
Het Centraal College van Deskundigen (CCvD) is operationeel beheerder van de Ladder. Het CCvD is primair verantwoordelijk voor het up-to-date houden van het certificeringsschema en functioneert als aanspreekpunt voor de Certificerende Instellingen.
In het Centraal College van Deskundigen zitten vertegenwoordigers van opdrachtgevers en opdrachtnemers. Het secretariaat is in handen van SKAO.
De Adviesraad Aanbesteden bestaat uit vertegenwoordigers van de grote opdrachtgevers die aanbesteden met de CO₂-Prestatieladder en adviseert SKAO over aanbestedingsrechtelijke vraagstukken. De Adviesraad Aanbesteden adviseert onder andere over de doorontwikkeling van de Handreiking Aanbesteden.
De Technische Commissie (TC) bestaat uit lead-auditoren van alle bevoegd verklaarde en geaccrediteerde certificerende instellingen en adviseert het CCvD over de interpretatie van de CO₂-Prestatieladder en de werkwijze bij certificering. Een belangrijk onderdeel daarvan is het bespreken van harmonisatieonderwerpen, dia na vaststelling door het CCvD, gepubliceerd worden als harmonisatiebesluiten.
Adriaan van Engelen
Directeur Stichting Stimular – De werkplaats voor duurzaam ondernemen
Adriaan werkt sinds 1994 bij Stimular als adviseur en directeur. Heeft een technische achtergrond (TU Twente) en ervaring met het begeleiden bedrijven met duurzaam ondernemen in diverse branches. Denk aan bedrijven in de metaal, bouw, installatie, kunststof, automobiel, bakkerijen, vleesverwerkers, wasserijen, tuinbouw, handelsbedrijven, logistiek en de zorgsector.
Daarnaast is Adriaan conceptontwikkelaar voor programma’s voor duurzaam ondernemen, monitoren van benchmarks, milieukeurmerken en de energietransitie.
Adriaan maakt graag moeilijke vraagstukken simpel en behapbaar om zo de ambities voor duurzaam ondernemen beter uit te dragen en te verhogen.
Andre Nijhof
Professor Sustainable Business and Stewardship, Nyenrode Business Universiteit
André Nijhof studeerde technische bedrijfskunde aan de Universiteit Twente en promoveerde bij diezelfde universiteit op het gebied van organisatieverandering rond maatschappelijke vraagstukken. Na zijn promoveren heeft hij 6 jaar als senior consultant gewerkt aan integrale managementsystemen, verduurzaming van ketens en maatschappelijk verantwoord ondernemen en was hij voorzitter van het Netwerk Bedrijfsethiek Nederland. Sinds 2016 is André hoogleraar Sustainable Business & Stewardship aan Nyenrode Business Universiteit. Hij verzorgt executive onderwijs zoals Finance in Transitie en de MVO Expeditie, verzorgt in-company programma’s zoals Frontrunners in Stewardship en leidt onderwijsvakken over duurzaamheid en innovatie in de BSc, MSc, MBA en governance programma’s van Nyenrode. Dit onderwijs bouwt voort op zijn onderzoek naar duurzame markttransformatie in diverse sectoren en de wijze waarop koplopers maatschappelijk commitment verankeren in de kernprocessen van een organisatie.
Dian Phylipsen
Phylipsen Climate Change Consulting / SQ Consult
Dian is daarvoor onder andere werkzaam geweest bij Ecofys in verschillende rollen op het gebied van klimaatverandering en energie.
Expertise: klimaatverandering, energie, industriële energie-efficiëntie, emissiehandel
Diane Zandee
Program Manager Sustainability & Finance -Nyenrode Business University; zelfstandig consultant
Diane is internationaal expert in het begeleiden van bedrijven bij de transitie naar duurzaamheid en de circulaire economie. Zij helpt met strategie, veranderingsprocessen en sturing van organisaties. Diane is deeltijd verbonden aan Nyenrode Business Universiteit, waar zij haar onderzoek richt op ‘besluitvorming en de financiële uitdagingen van de circulaire economie’. In haar onderwijs aan Nyenrode houdt zij zich bezig met meervoudige waardecreatie, risicomanagement en duurzame transities, onderwerpen binnen de financiële en executive opleidingen, die goed aansluiten bij haar eigen achtergrond als registercontroller.
Expertise: circulaire economie, businessmodellen, waardecreatie, risicomanagement, governance en transities.
Elske van de Fliert
Expert duurzame mobiliteit
Grondlegger van het CO₂-afslankprogramma voor het wagenpark en de mobiliteit. Expert op het gebied van groener, schoner en slimmer rijden. Sinds 2004 bezig op het gebied van duurzaamheid, sinds 2007 specifiek op het gebied van het wagenpark en de mobiliteit.
Expertise: duurzame mobiliteit
Frank De Mulder
Zelfstandig consultant – Ensomme bv Manager-Advisor bij Bopro nv
Frank was voorheen actief als directeur omgevingsbeleid bij de Provincie Oost-Vlaanderen. Heden procesbegeleider complexe projecten en projecten duurzaamheid en transitie – procesbegeleiding ruimtelijke projecten.
Frans Rooijers
Directeur CE Delft
Frans is sinds 1990 werkzaam bij CE Delft. Eerst als adviseur/onderzoeker energie en vanaf 1999 als directeur. Daarvoor energiecoördinator bij gemeente Velsen. Hij studeerde Elektriciteitsvoorziening aan de TU Delft.
Expertise: elektriciteitsvoorziening, energie in de gebouwde omgeving, overheidsinstrumenten.
Frits Wuts
CO₂-Prestatieladderconsultant
Voorheen MVO manager en o.a. verantwoordelijk voor behoud van de CO₂-Prestatieladder van InTraffic en ICT Group nv
Expertise: kennis in opzetten van en behouden van o.a. de CO₂ Prestatieladder, opzet en invulling van ketenanalyses, voortgangsrapportages, duurzaamheid tooling, kennis van EED’s, Ecovadis etc. Sectorspecifieke deskundige voor ICT
Geert Bergsma
Manager Life Cycle Analysis department bij CE Delft
Als manager van LCA-projecten binnen CE Delft is Geert verantwoordelijk voor onder andere projectaquisitie, project management en stakeholder dialogen. Geert heeft ervaring opgedaan op het gebied van LCA studies van producten, materiaal en verpakking. Ook is hij expert in LCA van voedselproducten, duurzam afvalmanagementsystemen en bezit hij kennis over duurzaamheid, bio-energie en bio-brandstof. In zijn functie werkt Geert met onder meer overheden, maatschappelijke organisaties en de industrie.
Expertise: Life Cycle Analysis (LCA)
Hans Kröder
Internationaal expert duurzaamheid
Hans is internationaal expert duurzaamheid en heeft meer dan zeventig organisaties begeleid in private en publieke sector op weg naar een duurzame strategie en de implementatie ervan. Hans was direct betrokken bij de wereldwijde ontwikkeling van ISO 26000 Guidance on Social Responsibility en ISO 20400 Sustainable Procurement en sinds begin 2019 bij een nieuwe internationale richtlijn voor ‘Circular Economy’. Voor het Nationaal Duurzaamheid Instituut ontwikkelde hij de CO₂-reductiepijler, gebaseerd op ISO 14064 en de CO₂-Prestatieladder.
Expertise: MVO, MVI, Circulaire Economie, GRI, van strategie naar implementatie
Kornelis Blok
Hoogleraar Energy Systems Analysis bij de TU Delft en lead author bij het Klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC)
Kornelis is hiervoor o.a. werkzaam geweest als oprichter en directeur van adviesbureau Ecofys en als hoogleraar duurzame energie bij de Universiteit Utrecht. Tevens speelde hij een belangrijke rol bij de ontwikkeling van een Europees en internationaal klimaatbeleid.
Expertise: allround energie expert, energie efficiency verbetering, duurzame energieproductie
Luc de Bock
Senior Researcher en technologisch adviseur bij BRRC (Belgian Road Research Center)
Als onderzoeker en adviseur bij het onafhankelijke onderzoekscentrum voor de wegenbouw in België. Werkzaam rond vele aspecten van wegenbouw en milieu, met focus op circulariteit en duurzaamheid.
Expertise: duurzaamheid van asfalt en beton. Sectorspecifieke deskundige inzake wegenbouw.
Michaël Steenbergen
Assistant Professor/Universitair Docent Dynamics & Durability of Structural Interfaces, TU Delft
Michaël is werkzaam binnen de afdeling Engineering Structures van de faculteit Civiele Techniek aan de TU Delft. Met zijn interdisciplinaire team richt hij zich op de fysica van degradatie en life-cycle-proof ontwerpen van dynamisch belaste (transport)systemen. Voorbeelden zijn de rol van oppervlakteconditionering van de spoorstaaf op de verdere levensduurprestatie in termen van slijtage en rolling contact fatigue, en het benchmarken van het traditionele spoorontwerp en -onderhoud vanuit het oogpunt van minimalisatie van liggingsdegradatie en trillingsemissie. Vanuit zijn onderzoek speelt hij een toonaangevende rol bij technische innovaties in de Europese railsector.
Naast zijn academische rol heeft Michaël een adviesbureau dat zich richt op het identificeren, analyseren en voorkomen van metallurgische/tribologische schade in systemen/constructies onderhevig aan dynamische belasting.
Michel Davidts
Consultant renewable energy, electrical-Mobility and charging infrastructure
Michel is actief binnen het domein van hernieuwbare energie in zowel België als Europa. Als onafhankelijk consultant met een diepgaande kennis van zowel het regulatoire aspect als het technologische is Michel expert in het reduceren van CO₂-emissies door lokale productie van zon, wind, laadinfrastructuur, storage, methanisatie, verbranding en warmtepompen. Michel heeft ook veel ervaring in het formuleren van inkoopstrategieën voor de benodigde energie die niet lokaal kan worden geproduceerd.
Michel van Gorp
Onafhankelijk energie- en milieuadviseur
Onafhankelijk en door de Vlaamse overheid erkend milieuadviseur (milieucoördinator A) en ex-docent aan de Karel de Grote Hogeschool (Onderwijsgroep Management & Technologie) te Antwerpen. Jarenlang gastdocent aan de Universiteit Antwerpen (Instituut voor Milieu en Duurzame Ontwikkeling – IMDO). Daarvoor werkzaam bij de Unie van Zelfstandige Ondernemers (UNIZO).
Expertise: milieu, bedrijfsinterne milieuzorg, MVO, duurzame bedrijfsstrategieën.
Mirjam Harmelink
Harmelink Consulting / SQ Consult
Mirjam is onder andere werkzaam (geweest) op het gebied van energie en klimaat als programmamanager bij Utrechtse energie bij gemeente Utrecht, Unitmanager en senior consultant bij Ecofys, programmamanager bij SenterNovem en onderzoeker bij het RIVM.
Expertise: klimaatbeleid, duurzame energie, energie-efficiëntie, (duurzame) warmte
Monique Voogt
SQ Consult, Managing director en mede-oprichter Sustainable Quality (SQ) Consult
Monique heeft verschillende rollen in duurzame energie en klimaatadvisering gehad, onder andere als onderzoeker aan de Universiteit Twente en bij het ECN, en als directeur energie en klimaatstrategie bij Ecofys.
Nele de Belie
Professor en directeur van het Laboratorium Magnel-Vandepitte voor bouwkundige constructies en bouwmaterialen, Universiteit Gent
Nele staat aan het hoofd van de onderzoeksgroep “beton en milieu” die de duurzaamheid en milieu-impact van het materiaal beton bestudeert. Dit omvat ook het onderzoek van alternatieve bindmiddelen in het kader van een circulaire economie.
Expertise: duurzaamheid van beton (durability and sustainability)
Paul van de Lande
Zelfstandig adviseur/onderzoeker bij Amsterdam Consultants en TNO
Paul heeft sinds 1986 gewerkt als adviseur op het gebied van logistiek, verkeer en vervoer voor een aantal verschillende adviesbureaus en agentschappen. Hij heeft een technische achtergrond in de logistiek, maar heeft door zijn werkervaring ook affiniteit gekregen met complexe beleidsvraagstukken in de sector verkeer en vervoer. De relatie tussen transport en logistiek, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid is een van de speerpunten van Pauls ervaring en interesse. Paul werkt vanuit de maatschap Amsterdam Consultants samen met verschillende organisaties voor diverse publieke en private opdrachtevers. Economische, technische, ruimtelijke en duurzaamheidsaspecten komen in veel van de projecten die Paul heeft uitgevoerd gezamenlijk aan de orde.
Serge de Gheldere
Oprichter en CEO Futureproofed
Klimaatambassadeur bij ‘The Climate Project’ voor Al Gore, raadslid van het Euro-Mediterranen Energy Efficiency Forum en mede-oprichter van de Klimaatzaak in België.
Expertise: Serge beschikt over een zeer brede strategische kennis betreft energie en klimaat.
Vincent Swinkels
Zelfstandig consultant bij VS Sustainable Strategy / SQ Consult
Vincent is een ervaren consultant op het gebied van klimaat, energie en duurzaamheid. Hij heeft een brede kennis opgebouwd van duurzaamheidsvraagstukken in verschillende sectoren: energie, industrie, infrastructuur en de gebouwde omgeving.
De afgelopen jaren heeft hij onder meer het Havenbedrijf Rotterdam en Rijkswaterstaat ondersteund bij ontwikkeling en uitvoering van programma’s om infrastructuurprojecten circulair en klimaatneutraal te maken.
Voor SKAO is hij betrokken bij verbeteringen van de CO₂-Prestatieladder, de wijze van aanbesteden met de Ladder en bij de ontwikkeling en update van de Maatregellijst.
Vincent is Ir. Industrieel Ontwerpen (TU Delft) en heeft een MBA in Strategisch Milieumanagement (Universiteit van Amsterdam).
Wim Turkenburg
Natuurkundige, emeritus hoogleraar Science, Technology and Society verbonden aan de Universiteit Utrecht en adviseur energie en milieu
Voormalig directeur van Copernicus Institute of Sustainable Development. Is ook bestuurslid van o.a. ECN International Energy Initiative en ipcc.
Expertise: energie en milieu, inclusied klimaatverandering veroorzaakt door mensen.